Akademia Almanachy Mały Almanach Herbaty

Herbata

kwiat herbaty
Kwiat herbaty
plantacja herbaty
Plantacja herbaty
liscie herbaty
Liście herbaty
zbior herbaty
Zbiór herbaty
suszenie herbaty
Suszenie herbaty
Jest to najpopularniejszy napój na świecie przyrządzany z liści wiecznie zielonego krzewu herbacianego Thea sinensis, rosnącego w wilgotnych, tropikalnych lub subtropikalnych regionach, na wysokości do 2300 m n.p.m. Krzew ten jest blisko spokrewniony z magnolią, i rósłby, podobnie jak ona, do znacznej wysokości, gdyby go nie przycinano, aby łatwo było zbierać liście.
Herbata prawdopodobnie pochodzi z Indii. Do Chin (gdzie jest narodowym napojem, zwanym cha) dotarła około roku 200 n.e., a do Japonii w VIII wieku n.e. Do Europy przywieźli herbatę Holendrzy w roku 1610, w roku 1644 dotarła do Anglii. Rozprzestrzeniła się na całym świecie. Obecnie uprawiana jest przede wszystkim w Chinach, na Tajwanie, w Japonii, Indiach, na Sri Lance, w południowo-wschodniej Azji oraz w Afryce.
Dwa podstawowe gatunki herbaty, czarna i zielona, powstają w wyniku różnych procesów, jakimi poddawane są zebrane liście. Liścia na herbatę czarną, o bursztynowym kolorze i mocnym aromacie, poddaje się fermentacji. Liście herbaty zielonej, dające napar żółtozielony, o gorzkim smaku, nie są fermentowane. Istnieje jeszcze jeden typ herbaty – ulung, uprawiany w Chinach, na Tajwanie i w Japonii. Liście są częściowo poddawane fermentacji, napar ma subtelny aromat, łączący cechy herbaty czarnej i zielonej. Herbata ulung jest często aromatyzowana kwiatami jaśminu.
Najważniejsze w krzewie herbacianym są pąki i drobne, górne liście (określa je chińskie słowo pekoe). Plantatorzy herbaty mówią o „dwóch liściach i pąku”, podczas gdy „pekoe”, lub bardziej precyzyjne „orange pekoe”, używa się do oznaczania wielkości i jakości liści.
Herbatę podaje się na gorąco, mrożoną lub w ponczu (z sokiem z limy, sherry i rumem). Do ponczu i herbaty mrożonej najlepiej nadaje się herbata cejlońska, gdyż jako jedyna nie mętnieje. Herbatę czarną podaje się z cytryną i cukrem lub z mlekiem, herbatę zieloną – z cytryną oraz cukrem lub gorzką. W północnej Afryce parzy się herbatę z liści mięty i obficie słodzi. W Himalajach przyrządza się rodzaj herbacianej zupy, z masłem z mleka jaków i z solą.

Najpopularniejsze gatunki herbaty

  • Assan: szlachetna herbata wysokiej jakości z prowincji Assan, w północno-wschodnich Indiach
  • Ceylon: delikatna, wonna herbata uprawiana na wyżynach powyżej 1300 m; bardzo dobrej jakości
  • Darjeeling: uważana za najlepszą i najwykwintniejszą ze wszystkich herbat indyjskich; uprawiana wokół miasta Darjeeling w Bemgalu Zachodnim, na stokach Himalajów
  • Herbata jaśminowa: herbata zmieszana z suszonymi kwiatami jaśminu
  • Herbata zielona: herbat niefermentowana, produkowana w Chinach, na Tajwanie i w Japonii; gatunki herbaty zielonej to gunpowder, chun mee, sow mee oraz częściowo fermentowane herbaty ulung; charakteryzuje je delikatny smak i subtelny aromat
  • Keemun: fermentowana herbata, o dużych, czarnych liściach, o których mówi się się, że ma „woń orchidei”
  • Lapsamg souchong: fermentowana czarna herbata, o kruchych liściach i przypalonym smaku; pochodzi z prowincji Fukiem i z Tajwanu
  • Scented orange pekoe: fermentowana czarna herbata, o smaku jaśminowym. Herbatę powinno się parzyw czajniczkach porcelanowych, gdyż metal może popsuć smak delikatnych odmian. W metalowych natomiast można dłużej utrzyma właściwą, wysoką temperaturę. Herbatę przechowywać należy trzymać w szczelnie zamkniętych pojemnikach lub puszkach.